wstęp organizacja obozu obóz i powstańcy
warunki bytu reżim w obozie pogwałcenie praw
dowody zbrodni przypisy cmentarz jeniecki

     Konwencja Genewska z 27 lipca 1929 r. w art. 2, pkt. 2 („O traktowaniu jeńców wojennych") ustanawia, że „jeńcy wojenni winni być traktowani w sposób humanitarny, w szczególności mają być chronieni przed atakami gwałtu, obrazy i ciekawości publicznej".55)
Niemcy faszystowskie swoim barbarzyńskim sposobem prowadzenia wojny i traktowania jeńców oraz ludności cywilnej nieprzyjaciela naruszyły wszystkie normy międzynarodowego prawa. Sporadyczne zbrodnie na jeńcach wojennych miały już miejsce w czasie   wojny     w    1939 r. Wprawdzie ich rozmiar nie był jeszcze tak ogromny, jak w latach 1941—1945, ale okrucieństwa były podobne. W 1939 r., po wybuchu wojny. Niemcy pozbawili przecież jeńców polskich szeregu uprawnień, wynikających "właśnie z Konwencji Genewskiej, zaś we wrześniu 1943 r. Polacv " jako pierwsi, padli ofiarą niemieckiej polityki wobec zbiegłych jeńców (mord w Dossel).56) W 1944 r. polscy jeńcy oficerowie zmuszani byli do pracy pod groźbą fizycznej zagłady w postaci osadzenia ich w obozach koncentracyjnych.

    Prawo międzynarodowe wyklucza także dyskryminację rasową czy religijną wobec jeńców wojennych, a Niemcy w stosunku do Żydów absolutnie to zlekceważyli, oparłszy się na ustawach norymberskich, głoszących, że Żyd to istota niższego rzędu i należy ją niszczyć.57) Te teorie ,,pozwoliły Niemcom tępić jeńców Żydów już od pierwszych dni wojny w postaci zwalniania ich z niewoli (1940 r.), a następnie przekazywania SS".58)

     W okresie napadu hitlerowskiego na ZSRR Niemcy całkowicie odstępują od zasad prawa międzynarodowego. Dokonują zbrodni na jeńcach rosyjskich, a za pretekst służy im fakt, że ZSRR nie podpisał Konwencji Genewskiej z 1929 r., a zatem jej uchwały w stosunku do ZSRR Niemców nie obowiązują. ZSRR przystąpił jednak do Konwencji Haskiej z 1907 r. oraz Konwencji Czerwonokrzyskiej z 1929 r., o czym wojskowe władze niemieckie doskonale wiedziały.59)

     Generał Reinecke z Oberkommando der Wehrmacht wydał nawet rozkaz, na podstawie którego „żołnierz radziecki stracił wszelkie prawa do traktowania go zgodnie z Konwencją Genewską, wobec czego należy dążyć do bezwzględnej i konsekwentnej akcji niszczenia jeńców radzieckich, przy najmniejszym nawet podejrzeniu o niesubordynację". Dlatego to w latach 1941—1942 jeńcy radzieccy masowo wymierali w Stalagach.60) Bardzo duża ich liczba zginęła już w drodze do obozu na skutek nieludzkich warunków transportowych. Część znów została wymordowana jeszcze na placu boju lub w szpitalach, wraz z personelem służby zdrowia, a także w czasie eksperymentów medycznych na terenie obozu. Tak oto działał niemiecki system eksterminacyjny.

Dalsze dokumenty zbrodni...

     Sytuacja zmieniła się po klęsce Niemców pod Stalingradem. Przedłużająca się wojna i potrzeba wcielania do wojska coraz to nowych rezerw stały się przyczyną braku siły roboczej w Niemczech. Sytuacja ta skłoniła Niemców do wciągnięcia do pracy milionów obcych robotników. Z tego też powodu postanowiono zachować pozostałych przy życiu jeńców radzieckich, a także polskich, gdyż na skutek niekorzystnej w tym czasie sytuacji wojennej nie spodziewano się powiększenia ich liczby. Jeńców młodych i zdrowych zwolniono z obozu i zmuszono do pracy na roli u gospodarzy wiejskich.61)

     Los ich, mimo ciężkiej, niewolniczej pracy i różnych ograniczeń, był o tyle lżejszy, że mieli względną swobodę ruchów, nie cierpieli głodu, a nawet troszczyli się o kolegów pozostałych w obozie, przesyłając im paczki żywnościowe.62)

     Niektórych jeńców zmuszono nawet do podpisania pisma o rzekomym zwolnieniu ich z niewoli, a następnie zatrudniano przymusowo w pracach rolnych u gospodarzy lub w różnych zakładach produkcyjnych. Dużą liczbę jeńców, których najpierw nielegalnie pozbawiono praw wojskowych, wyłączono spod kompetencji Wehrmachtu i wtrącono do obozów koncentracyjnych. W ten sposób obozy jeńców wojennych radzieckich stawały się w pewnym sensie przedsionkiem obozów koncentracyjnych. Pomiędzy administracją obozu jenieckiego w Łambinowicach i koncentracyjnego w Oświęcimiu istniała wyraźna współpraca. Dla tych osób, które miały być tam odesłane na stracenie, przysyłano stamtąd ubrania-pasiaki.63) Dostawali się tam przeważnie jeńcy z baraku karnego, podejrzani o konspiracyjną działalność. Jeńców polskich, którzy tu przebywali, nazywano „polskimi komunistami".

     Z obozu w Łambinowicach (przywieziono kilkakrotnie grupy jeńców radzieckich do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, w tym jeden bardzo duży transport, liczący kilka tysięcy osób. Przybył on w kilku grupach w okresie od 7. X. do 28. II. 1942 r. Wszyscy ci jeńcy wyginęli, część ich rozstrzelano.64)

     Los tych, którzy zostali w obozie jenieckim w Łambinowicach, był niewiele lepszy. Tu nie przestrzegano żadnych przepisów prawnych, przeciwnie — obowiązywał nakaz systematycznego tępienia. Dokonywano tego w pierwszym okresie, w czasie ostrej zimy 1941 do 1942, przez głodzenie i nieludzkie bicie. Za byle wykroczenie przywiązywano skazańców do słupów i polecano towarzyszom katować ich kijami lub namoczonymi w wodzie sznurami, a jeśli nie chcieli tego uczynić, uznawano ich za przestępców i skazywano na podobne kary.55)
W ten sposób hitlerowcy szczuli jednych przeciw drugim, zwiększając liczbę winowajców. Zdarzało się, wprawdzie rzadko, że znajdowali zdrajców, którzy za cenę lepszego pożywienia lub nadziei przetrwania zaprzedawali swe sumienie hitlerowcom.

wstęp organizacja obozu obóz i powstańcy
warunki bytu reżim w obozie pogwałcenie praw
dowody zbrodni przypisy cmentarz jeniecki